ایرانیان به دو علت اسلام را پذیرفتند:
۱.    حکومت حق؛
۲.    عدالت اجتماعی. (۱)

حقیقت این است که علت مسلمان شدن ایرانیان آن است که ایرانی، کمال روح خود را با اسلام دید و گم شده خویش را در اسلام یافت.

 

 

 

مردم ایران – که به طور طبیعی مردی با هوش و دارای سابقه فرهنگ و تمدن بودند – بیش از هر ملت دیگر به اسلام و خاندان رسالت شیفتگی نشان دادند؛ یعنی ایرانیان، روح و معنای اسلام را در خاندان رسالت یافتند؛ چون تنها این خاندان بودند که پاسخ گوی پرسش ها و نیازهای واقعی روح ایرانیان بودند. (۲)
علویان و اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم محبوبیت ویژه ای بین ایرانیان داشتند. مردم ایران حکومت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را ندیده بودند، اما با مشاهده حکومت عدل حضرت علی گویا حکومت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را می دیدند و به آن علاقه مند می شدند و سجایای علمی، و دینی علویان و اهل بیت علیهم السلام، حکومت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم را در اذهان ایرانیان ترسیم می کرد.
مردم ایران با توجه به توصیه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم  در مورد اهل بیت علیهم السلام، به آنها عشق می ورزیدند و این نشانه پاکی و صداقت می دانستند. افزون بر آن، علویان و اهل بیت نبوت علیهم السلام نیز در انجام فرایض دینی مقید بودند و مردمی که دین های مختلف را دیده یا تجربه کرده اند، بهتر درمی یابند که آیین حق کدام است ؟

این مردم، اسلام علوی را با اسلام اموی یا عباسی مقایسه می کردند و به راحتی تشخیص می دادند که اهل بیت علیهم السلام جانشینان واقعی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم، عالم به دین و عامل به شریعت اند.
صداقت، پاکی، سادگی و بی آلایشی شیعیانی چون سلمان فارسی و دیگر یاران با وفای ائمه، بیش از هر ملت دیگر خوشایند ایرانی بود؛ چون ایرانیان با زندگی اشرافی و تجملی آشنا بودند، و از سوی دیگر مشاهده می کردند که شیعیان اولیه چگونه با داشتن قدرت، بی آلایش زندگی می کنند. این امر تاثیر زیادی در گرایش بیشتر و عمیق تر به اسلام و تشیع داشت.
مظلومیت شیعیان در براب جور اموی و عباسی، سبب می شد تا آنان مظهر مظلومیت، معرفی و از نظر روانی، مردم به آنان متمایل شوند. ظلم ستیزی شیعیان و علویان و دقت در اجرای قوانین اسلام، از عوامل گسترش اسلام در ایران بود.

 

پی نوشت:

۱.    تاریخ و شناخت ادیان، ج ۲، ص ۱۴.
۲.    خدمات متقابل اسلام و ایران، ص ۱۱۳.